Co wobec spadku produkcji o 1,2% w 2023 powinien zrobić właściciel małej firmy?

nww24

Właściciel małej firmy nie powinien ograniczać działalności tylko dlatego, że pojawia się informacja o spadku produkcji w 2023 r. Najpierw warto sprawdzić, czy słabszy popyt dotyczy jego branży i klientów, a następnie porównać tę sytuację z własnymi zamówieniami, marżą oraz stanem gotówki. Dopiero na tej podstawie można rozsądnie zmienić zakupy, zapasy i wydatki. Trzeba też doprecyzować liczbę z tytułu: spadek o 1,2% nie jest rocznym wynikiem produkcji sprzedanej przemysłu podanym przez GUS dla 2023 r.

Co oznaczają dane o produkcji w 2023 r.?

Według GUS produkcja sprzedana przemysłu w podmiotach, w których pracowało co najmniej 10 osób, była w 2023 r. o 1,5% niższa niż rok wcześniej. Bez wskazania źródła i definicji wskaźnika nie można ustalić, do czego odnosi się spadek o 1,2% przywołany w tytule. Może on dotyczyć innego okresu, zakresu danych lub sposobu obliczeń. Nie należy traktować obu liczb jako zamiennych.

Istotne jest również to, co GUS mierzy. Produkcja sprzedana przemysłu odnosi się do wartości określonych wyrobów i usług, a nie do liczby nowych zamówień czy zysku przedsiębiorstw. Dynamikę roczną obliczono na podstawie wartości w cenach stałych z 2015 r., aby zmiana cen nie była mylona ze zmianą wielkości produkcji. Dla właściciela firmy to informacja o otoczeniu gospodarczym, nie gotowa ocena jego sprzedaży.

Wynik ogólny ukrywa różnice między rodzajami działalności. W 2023 r. produkcja sprzedana spadła w przetwórstwie przemysłowym o 1,1%, w górnictwie i wydobywaniu o 5,0%, a w dostawie wody, gospodarowaniu ściekami i odpadami oraz rekultywacji o 0,1%. Spadek wystąpił w 21 z 34 działów przemysłu; działy te odpowiadały za 58,4% wartości produkcji przemysłowej. Nie oznacza to, że każda firma odczuła podobną zmianę.

Dane obejmujące podmioty od 10 pracujących wzwyż nie opisują bezpośrednio sytuacji wszystkich mikrofirm. Nie mówią też wprost o wynikach sklepu, firmy usługowej czy przedsiębiorstwa budowlanego. W dodatku rok 2023 był porównywany z 2022 r., gdy produkcja sprzedana przemysłu wzrosła o 10,2%. Ta różnica pomaga zrozumieć tło danych, ale nie zastępuje analizy konkretnego rynku.

Najpierw sprawdź, czy spadek widać w twojej firmie

Dobrym punktem wyjścia jest porównanie takich samych okresów: na przykład danego miesiąca z tym samym miesiącem poprzedniego roku. Samo zestawienie kolejnych miesięcy może wprowadzać w błąd, jeśli sprzedaż jest sezonowa. Warto osobno spojrzeć na liczbę zapytań, zamówień i zrealizowanych transakcji. Jeżeli zapytań jest tyle samo, ale mniej z nich kończy się sprzedażą, problem może leżeć w ofercie lub cenie, a nie w ogólnym spadku popytu.

Przychód także nie opowiada całej historii. Może utrzymywać się na podobnym poziomie dzięki wyższym cenom, choć firma sprzedaje mniej produktów. Może też rosnąć przy coraz niższej marży, gdy sprzedaż jest podtrzymywana rabatami. Dlatego przy przeglądzie wyników dobrze połączyć cztery grupy informacji:

  • Popyt: liczbę zapytań, zamówień i rezygnacji klientów.
  • Rentowność: przychód oraz marżę na najważniejszych produktach lub usługach.
  • Gotówkę: wpływy, terminy płatności i należności przeterminowane.
  • Zapasy: pozycje szybko sprzedające się oraz te, które długo pozostają w magazynie.

Następnie trzeba poszukać przyczyny zmiany. Mniej zrealizowanych zamówień nie musi oznaczać mniejszego zainteresowania klientów: powodem mogły być opóźnienia dostaw, braki materiałów albo ograniczona zdolność firmy do wykonania pracy. Z kolei spadek zamówień od jednego dużego odbiorcy wymaga innej reakcji niż słabsza sprzedaż we wszystkich grupach klientów. Rozmowa z odbiorcami o ich planach zakupowych często daje bardziej użyteczną wskazówkę niż sam wskaźnik krajowy.

Zabezpiecz płynność, zanim zaczniesz ciąć koszty

Jeśli zamówienia słabną, pierwszym zadaniem jest ustalenie, czy firmie wystarczy pieniędzy na zobowiązania przypadające w najbliższych tygodniach. Przygotuj prosty harmonogram: kiedy spodziewasz się wpływów i kiedy trzeba opłacić dostawców, wynagrodzenia oraz pozostałe wydatki. Należność widoczna na fakturze nie jest jeszcze gotówką na koncie. Jeśli klient płaci późno, nawet firma ze stabilnym przychodem może mieć trudność z terminowym regulowaniem rachunków.

W takim przeglądzie oddziel wpływy pewne od tych zależnych od przyszłych zamówień lub płatności opóźniającego się klienta. Sprawdź też, które koszty można przesunąć lub ograniczyć bez szkody dla realizacji sprzedaży. W pierwszej kolejności warto zająć się należnościami po terminie: wyjaśnić z odbiorcą przyczynę opóźnienia i uzgodnić realny termin zapłaty. Równolegle można wcześniej porozmawiać z dostawcą o terminach płatności czy wielkości dostaw, zamiast czekać na powstanie zaległości.

Pomocny jest prosty scenariusz „co jeśli”: jak zmieni się stan gotówki, gdy sprzedaż będzie niższa od planu, a część klientów zapłaci później? To nie prognoza tego, co na pewno nastąpi, lecz sposób na ustalenie momentu, w którym trzeba zareagować. Firma może na przykład z góry określić, przy jakim poziomie zamówień wstrzyma zakupy wolno rotujących towarów, a przy jakim odłoży wydatek, który nie jest pilny. Takie decyzje są łatwiejsze przed pojawieniem się niedoboru gotówki niż w chwili, gdy płatność już stała się wymagalna.

Dostosuj zapasy i zakupy do faktycznych zamówień

Przy słabszym popycie magazyn może zatrzymywać środki potrzebne na bieżącą działalność. Nie oznacza to jednak, że należy ograniczyć wszystkie zakupy jednakowo. Podziel materiały lub towary według tempa sprzedaży i znaczenia dla klientów. Zmniejszenie zamówień pozycji, które długo zalegają, może uwolnić gotówkę. Zbyt mocne ograniczenie zapasu produktów najczęściej kupowanych może natomiast prowadzić do utraty sprzedaży.

Jeśli firma wytwarza produkty na zamówienie, warto zestawić plan produkcji z potwierdzonymi zleceniami i prawdopodobnymi zamówieniami. Jeżeli prowadzi sklep, istotne będą termin ponownej dostawy i to, jak szybko schodzą poszczególne towary. W obu przypadkach rozmowa z dostawcami o mniejszych partiach lub dostawach lepiej dopasowanych do sprzedaży może być korzystniejsza niż utrzymywanie dotychczasowego poziomu zakupów z przyzwyczajenia.

Trzeba też sprawdzić, czy oszczędność na zakupach nie przenosi kosztu w inne miejsce. Tańszy materiał, który powoduje reklamacje, albo zbyt mały zapas, przez który firma nie dotrzymuje terminów, mogą pogorszyć wynik bardziej niż rozsądnie utrzymany magazyn. Celem jest dopasowanie zapasów do popytu, a nie samo obniżenie ich wartości.

Chroń marżę i wybieraj oszczędności selektywnie

Obniżka cen może pomóc zdobyć zamówienie, ale przed przyznaniem rabatu trzeba policzyć, ile pozostanie po pokryciu kosztów bezpośrednio związanych ze sprzedażą. Jeśli wpływ po rabacie ledwie wystarcza na materiały, towar lub wykonanie usługi, większy obrót nie rozwiąże problemu z kosztami stałymi. Również promocja zwiększająca liczbę zamówień może nadmiernie obciążyć firmę, jeśli każde z nich przynosi zbyt mały wkład w pokrycie pozostałych wydatków.

Zamiast obniżać ceny całej oferty, można sprawdzić, czego klient potrzebuje najbardziej. Czasem lepiej sprawdzi się mniejsza partia, podstawowy wariant usługi albo zmiana zakresu zamówienia z jasno określoną ceną. Takie rozwiązania wymagają policzenia kosztów i rozmowy z odbiorcą, ale pozwalają szukać sprzedaży bez automatycznego rezygnowania z marży.

Podobnie należy traktować inwestycje. Gorszy wynik produkcji przemysłowej nie jest wystarczającym powodem, by wstrzymać każdy wydatek. Warto ocenić, czy planowany zakup poprawi terminowość, ograniczy koszty wykonania zleceń lub pomoże utrzymać ważnych klientów, a także jak obciąży gotówkę. Wydatek o niepewnej korzyści można odłożyć; ten, który rozwiązuje konkretny problem firmy, wymaga osobnej oceny. O kierunku działania powinny przesądzać własne zamówienia, marża i płynność, nie sama liczba opisująca cały przemysł.

Przeczytaj również: